Đến một lúc nào đó, gần như chủ doanh nghiệp nhỏ nào cũng phải quyết định: tự làm marketing hay thuê người ngoài? Đây không phải câu hỏi có một đáp án đúng cho tất cả. Bài viết này giúp bạn cân nhắc một cách trung lập, dựa trên tình hình thực tế của mình, thay vì chạy theo lời khuyên chung chung.
Các lựa chọn thường gặp
Trước khi quyết định, hãy hiểu rõ các lựa chọn:
- Tự làm (DIY): bạn hoặc người trong nhà tự lo marketing. Chi phí tiền bạc thấp, nhưng tốn thời gian và công sức, và phụ thuộc vào kỹ năng bạn tự học được.
- Thuê freelancer: một người làm tự do phụ trách một phần việc, ví dụ viết bài, thiết kế, hoặc chạy quảng cáo. Linh hoạt, chi phí thường vừa phải, nhưng bạn cần quản lý và phối hợp.
- Thuê agency (công ty dịch vụ): một đơn vị chuyên nghiệp lo nhiều phần việc cùng lúc. Bài bản và ít tốn thời gian của bạn hơn, nhưng thường chi phí cao hơn và cần trao đổi kỹ để họ hiểu doanh nghiệp bạn.
- Tuyển nhân viên nội bộ: khi khối lượng công việc đủ lớn và ổn định, bạn có thể tuyển người làm marketing toàn thời gian. Đây là cam kết dài hạn cả về chi phí lẫn quản lý.
Nhiều doanh nghiệp nhỏ dùng cách kết hợp: tự làm những việc gần với chuyên môn của mình, và thuê ngoài những phần cần kỹ năng chuyên biệt.
Thời gian và tiền bạc
Cốt lõi của quyết định thường là sự đánh đổi giữa thời gian và tiền bạc. Tự làm giúp tiết kiệm tiền nhưng lấy đi thời gian mà lẽ ra bạn dành cho việc điều hành hoặc phục vụ khách. Thuê ngoài tốn tiền hơn nhưng trả lại cho bạn thời gian và, nếu chọn đúng người, cả chuyên môn.
Một cách suy nghĩ hữu ích: ước lượng thời gian bạn phải bỏ ra nếu tự làm, và giá trị của khoảng thời gian đó nếu dùng cho việc quan trọng nhất của doanh nghiệp. Nếu việc tự làm khiến bạn bỏ bê phần cốt lõi, thuê ngoài có thể là lựa chọn hợp lý dù tốn kém hơn.
Kỹ năng và năng lực
Hãy thành thật về kỹ năng hiện có. Một số việc marketing khá dễ tự học và làm đều đặn, ví dụ đăng bài, trả lời tin nhắn khách, chụp ảnh sản phẩm. Một số việc khác đòi hỏi kỹ năng chuyên sâu hơn, ví dụ chạy quảng cáo có ngân sách lớn, làm website, hay xây dựng chiến lược tổng thể. Việc càng chuyên sâu và càng dễ gây tốn kém nếu làm sai, thì càng đáng cân nhắc thuê người có kinh nghiệm.
Mức độ phức tạp
Hãy nhìn vào độ phức tạp của việc bạn định làm. Những việc đơn giản, lặp lại và ít rủi ro thì phù hợp để tự làm. Những việc phức tạp, thay đổi nhanh, hoặc có thể gây thiệt hại nếu làm sai (ví dụ tiêu ngân sách quảng cáo lớn mà không kiểm soát) thì nên có người am hiểu hỗ trợ.
Trách nhiệm và quyền kiểm soát
Dù tự làm hay thuê ngoài, bạn vẫn là người chịu trách nhiệm cuối cùng cho hình ảnh doanh nghiệp. Khi thuê ngoài, hãy thống nhất rõ ai làm gì, báo cáo ra sao, và bạn giữ quyền kiểm soát những gì (ví dụ quyền truy cập trang, tài khoản quảng cáo, tên miền, dữ liệu khách hàng). Đừng giao toàn bộ "chìa khóa" mà không giữ lại quyền sở hữu các tài sản quan trọng của mình.
Nên giữ việc gì trong nội bộ
Có những việc nên cân nhắc giữ lại bên trong dù có thuê ngoài phần khác: hiểu biết về khách hàng, giọng nói thương hiệu, và quyền sở hữu các tài khoản, tên miền, dữ liệu. Đây là những thứ tạo nên bản sắc và tài sản lâu dài của doanh nghiệp. Bạn có thể nhờ người ngoài thực hiện, nhưng nên hiểu và kiểm soát chúng, để không bị lệ thuộc hoàn toàn vào một cá nhân hay đơn vị nào.
Dấu hiệu cảnh báo khi thuê ngoài
Khi cân nhắc thuê freelancer hay agency, hãy chú ý các dấu hiệu đáng ngại:
- Hứa hẹn kết quả chắc chắn, ví dụ cam kết lên top tìm kiếm hoặc tăng doanh thu một con số cụ thể. Không ai kiểm soát được thị trường để hứa như vậy.
- Không giải thích rõ họ sẽ làm gì và đo lường thế nào.
- Yêu cầu toàn quyền truy cập nhưng không cho bạn quyền sở hữu tài khoản, dữ liệu.
- Báo giá mập mờ, không rõ phạm vi công việc.
- Không có ví dụ công việc trước đây hoặc không sẵn lòng trao đổi cụ thể.
Ngược lại, một đối tác đáng tin thường nói rõ phạm vi, minh bạch về cách đo lường, và không hứa hẹn điều họ không kiểm soát được.
Bảng câu hỏi giúp quyết định
Trước khi quyết định cho một đầu việc cụ thể, hãy tự trả lời:
- Việc này có gần với chuyên môn cốt lõi của tôi không?
- Tôi có đủ thời gian để làm đều đặn không?
- Làm sai có gây tốn kém hoặc rủi ro lớn không?
- Đây là việc làm một lần hay lặp lại lâu dài?
- Tôi có sẵn sàng học kỹ năng này không, hay nên nhờ người có kinh nghiệm?
- Nếu thuê ngoài, tôi có giữ được quyền kiểm soát các tài sản quan trọng không?
Câu trả lời sẽ giúp bạn quyết định từng việc một, thay vì chọn "tất cả tự làm" hoặc "giao hết cho người khác".
Danh sách cần thống nhất trước khi thuê
Nếu bạn quyết định thuê một freelancer hoặc agency, hãy thống nhất rõ ràng các điểm sau trước khi bắt đầu, tốt nhất là bằng văn bản. Việc này giúp cả hai bên hiểu đúng kỳ vọng và tránh tranh cãi về sau:
- Mục tiêu: bạn muốn đạt được điều gì, ví dụ có thêm bài đăng đều đặn, có website, hay có thêm khách nhắn tin. Nêu mục tiêu cụ thể thay vì "làm marketing giúp em".
- Phạm vi và sản phẩm bàn giao: chính xác họ sẽ làm những gì, giao cho bạn cái gì (bao nhiêu bài, thiết kế gì, báo cáo nào), và những gì nằm ngoài phạm vi.
- Quyền sở hữu và quyền truy cập: ai đứng tên và giữ quyền sở hữu trang, tài khoản quảng cáo, tên miền, nội dung và dữ liệu khách hàng. Hãy đảm bảo các tài sản này thuộc về bạn, kể cả khi ngừng hợp tác.
- Báo cáo: họ báo cáo cho bạn bao lâu một lần, dưới hình thức nào, và gồm những thông tin gì.
- Đo lường: hai bên sẽ nhìn vào chỉ số nào để biết công việc có hiệu quả, và cần hiểu rõ chỉ số nào họ kiểm soát được, chỉ số nào không.
- Chi phí và giới hạn ngân sách: phí dịch vụ tính thế nào, đã gồm những gì, có chi phí phát sinh không, và ngân sách quảng cáo (nếu có) tách riêng ra sao. Nên thống nhất một giới hạn để tránh chi vượt ngoài dự kiến.
- Quy trình duyệt: ai duyệt nội dung trước khi đăng, duyệt trong bao lâu, và cách xử lý khi cần chỉnh sửa.
- Kết thúc và bàn giao: điều kiện ngừng hợp tác, thời gian báo trước, và cách bàn giao lại toàn bộ tài khoản, nội dung, dữ liệu khi kết thúc.
Bạn không cần một hợp đồng phức tạp; một bản thống nhất ngắn gọn, rõ ràng về các điểm trên đã giúp giảm phần lớn hiểu lầm thường gặp.
Kết luận
Không có lựa chọn đúng tuyệt đối. Quyết định tốt là quyết định phù hợp với thời gian, ngân sách, kỹ năng và mức độ phức tạp của chính bạn, và thường là sự kết hợp linh hoạt. Điều quan trọng là bạn hiểu rõ mình đang đánh đổi gì và giữ quyền kiểm soát những tài sản cốt lõi.
Xem thêm bài nền tảng: Nền tảng Marketing số cho doanh nghiệp nhỏ (https://dichvuhowto.com/vi/knowledge/articles/nen-tang-marketing-so-cho-doanh-nghiep-nho/).